Marilyn Monroe: ‘Roem vervult je niet. Het geeft je even wat warmte, maar die warmte is tijdelijk.’
Iedere artiest wil in haar of zijn leven even Marilyn zijn. Ze was sekssymbool,
feminist, stijlicoon en activist. Na haar dood op 4 augustus 1962 verdwenen veel van haar persoonlijke spullen achter slot en grendel. Eind jaren negentig werden die geveild. Veel van daarvan kocht de Amerikaanse verzamelaar Ted Stampfer, die ze uitleent aan musea, zoals Forum in Groningen waar tot en met 25 oktober een indrukwekkende expositie over haar leven is te zien.
Marilyn Monroe was haar artiestennaam, Norma Jeanne Baker haar officiële naam. Ze werd geboren op 1 juni 1926 in Los Angeles. Haar moeder, Gladys Baker (1902-1984), was een film cutter in Hollywood. In 1925 scheidde Gladys van haar tweede man, Martin Edward Mortenson (die naam stond op Norma’s geboorteakte, maar niet op haar doopceel).
Haar jeugd was armzalig. Moeder had psychische problemen vandaar groeide Norma op in een weeshuis en bij pleeggezinnen. Grace Godard, de beste vriendin van haar moeder, ving haar op en bracht haar in contact met de film. Haar filmidool was de platinablonde filmster Jean Harlow, die op 26 jarige leeftijd overleed aan acuut nierfalen.
Norma trouwde op zestienjarige leeftijd met haar vijf jaar oudere buurjongen, politieagent Jim Dougherty. Het huwelijk, waarin zij huisvrouw was, strandde toen ze in 1945, tegen de zin van haar schoonouders, begon met modellenwerk. Een jaar later zette ze – tot groot verdriet van haar man – de scheiding in.
‘Niemand droomt zo vurig als ik’
Ze deed alles om de schitteren in haar vak.
Via een modellenbureau komt ze in contact met fotograaf André de Dienes. Foto´s van haar verschijnen op tijdschriftencovers. Norma deed alles om de schitteren in haar vak. Voor de beste poses bestudeerde ze iedere spier in het menselijk lichaam. Tevens nam ze acteer-, dans- en zanglessen.
In 1946 begon haar filmcarrière bij 20th Century Fox waar haar sexy artiestennaam ontstond, Marilyn (naar de actrice Marilyn Miller) Monroe (haar moeders meisjesnaam). Zelf zij ze erover: ‘Er zijn vast duizenden meisjes die er net als ik in hun eentje van zitten te dromen om filmster te worden. Maar om hen ga ik me niet druk maken. Niemand droomt zo vurig als ik.’
Haar filmcarrière stopt snel, de studio vond haar niet… fotogeniek. Marilyn huilde dag na dag. Uiteindelijk nam ze een fors besluit. Ze liet haar zwarte haar blonderen en haar kin chirurgisch verfraaien. Ze trainde zich suf voor een goed figuur en toonde overvloedig haar vrouwelijkheid.
Marilyn toonde overvloedig haar vrouwelijkheid.
Naaktkalender
Naaktkalender Marilyn Monroe, de foto’s in de Playboy maakten van haar hét sekssymbool van de 20ste eeuw.
Bij Columbia Pictures speelt ze een kleine rol in een low-budget film. Daar bleef het bij. Ze was blut, keerde terug naar het modellenwerk. Poseerde voor een naaktkalender. De fotograaf verkoopt die foto´s, waarvoor ze 50 dollar ontving, zonder haar medeweten, voor 500 dollar aan tijdschriftuitgever Hugh Hefner die ze publiceerde in de allereerste Playboy (december 1953). De foto´s van Marilyn, lachend en zwaaiend op de cover, naakt op de middenpagina, maken van haar het ultieme sekssymbool van de twintigste eeuw.
In 1953 speelde ze een sensuele hoofdrol in de film Niagara. Een mega-succes. Datzelfde jaar volgt de muzikale komedie Gentlemen Prefer Blondes, daarin zingt ze Diamonds Are a Girl’s best friend en verdient slechts 18.000 dollar. 20th Century Fox strijkt miljoenen op. Marilyn verzet zich tegen de pogingen van de filmmaatschappij om koopwaar van haar te maken. De filmmaatschappij zet haar op non-actief.
In die tijd trouwde Marilyn met de honkballegende Joe DiMaggio. Tijdens de huwelijksreis zingt ze, tot groot ongenoegen van haar man, voor de Amerikaanse soldaten in Korea. Het is een enorm succes. Maar het huwelijk met DiMaggio, die haar imago als sekssymbool verfoeide, eindigt na negen maanden.
Opwaaiende zomerjurk
De iconische scene van Marilyns opwaaiende zomerjurk in The Seven Year Itch boven een metrorooster in New York.
20th Century Fox kon niet om haar enorme beroemdheid heen en nam haar weer terug. Ze kreeg een hoofdrol in The Seven Year Itch, beroemd door de iconische scene van haar opwaaiende zomerjurk boven een metrorooster in New York. Bij de opnames waren duizenden toeschouwers aanwezig. Marilyn: ‘Het had een leuke scene moeten worden, maar ontaardde in een seksscene.’
In 1955 was ze een van de eerste vrouwen die met een eigen productiebedrijf binnendrong in de door mannen gedomineerde filmwereld. Wederom probeerde Fox haar te lozen. Marilyn vocht verbeten terug en won. Ze sloot een nieuw contract met Fox en eiste 100.000 dollar voor iedere film plus zeggenschap over de inhoud en regisseur. ‘Ik wil rollen in films waarin ik kan groeien, niet alleen maar kousen dragen.’
Altijd werkte ze aan perfectie. Voor de film Some Like It Hot (1959) waren tientallen takes nodig. De film kreeg een Golden Globe. Marilyn: ‘Roem vervult je niet. Het geeft je even wat warmte, maar die warmte is tijdelijk.’
Neergang
De toneelschrijver Arthur Miller, waarmee ze van 1956 tot 1961 gehuwd was, schreef het script voor de film The Misfits – buitenbeentjes. Daarmee begon de definitieve neergang. Het botste, ze vond haar personage te veel op zichzelf lijken. Drank, medicijnen en slapeloosheid kwamen om de hoek. Ze kreeg drie miskramen. Het huwelijk met Miller liep stuk. Ze raakte in een diepe depressie en kwam terecht in een psychiatrische kliniek.
In 1962 kocht ze voor het eerst een eigen huis. Bij de voordeur lag een tegeltableau met de tekst ‘Mijn reis eindigt hier.’ Ze was wereldberoemd, won een Golden Globe voor vrouwelijke filmster van het jaar. Zong in ’62 voor president John F. Kennedy Happy Birthday, Mr. President (ze had een affaire met zijn broer Robert, de minister van Justitie).
In de vroege zondagochtend van 5 augustus 1962 werd de 36-jarige Marilyn door haar huishoudster dood in bed gevonden. Ze slikte een overdosis barbituraten. Alles wijst op zelfmoord. Marilyns slotconclusie: ‘Ik heb nooit een goede fee gehad, zelfs niet één.’