Home

Alles verandert bliksemsnel

De wereld is in nauwelijks 20 jaar totaal veranderd. Internet is de nieuwe Werkelijkheid geworden. Ruim 100 jaar geleden brachten telegraaf, telefoon, stoomboot, en trein, later het vliegtuig ons vooruit. Het ging snel, maar nooit zo snel als nu.

Onze wereld is veranderd in een dorp. Financiën, handel en industrie zijn uitgegroeid tot een georganiseerde productieketen. In dit ‘werelddorp’ met 7 miljard inwoners draait het om globalisering: het openstellen van grenzen voor de gemakkelijke verplaatsing van goederen en diensten.

Die ontwikkeling gaat razendsnel. Alleen een crisis, recessie of oorlog kan er een eind aan maken. Maar zijn de puinhopen aan de kant geschoven dan draait alles gewoon weer door en wellicht nog sneller dan voorheen.

Op deze site wil ik de veranderingen in de wereld volgen. Niet zoals een krant of tijdschrift doet, maar door alleen datgene eruit te pikken wat ik belangrijk vind.

Nederland in WO 1 nu gratis te lezen. Het boek verscheen in 2014.

nederland in wo1

Nederland in wo1


Jo Mussert, een standvastig officier  

Het bestaat nog, een graf van de familie Mussert. Niet van de gewiekste ingenieur maar bovenal landverrader Anton, wel van zijn veertien jaar oudere broer Jo. Jo Mussert was beroepsmilitair en geen lid van de NSB. Zijn vijftien jaar jongere vrouw Dora daarentegen liep voor het nationaalsocialisme het vuur uit haar sloffen.

Toch vertrouwt de legerleiding Jo niet helemaal. Als luitenant-kolonel bij de genie is hij verantwoordelijk voor de bruggen en veren. Maar wanneer de Duitse dreiging toeneemt benoemen ze hem tot  depot- en kantonnementscommandant in Dordrecht.

Jo Mussert.

In mei 1940 ligt Dordt in de vuurlinie. Duitse parachutisten gaan er effectief te werk en brengen het Nederlandse leger in een chaotische toestand. Jo Mussert, psychisch niet al te sterk na een verwijderde, maar ongevaarlijke, tumor in zijn hoofd, staat onder hoge stress. Als op maandag 13 mei tanks Dordt binnenrijden denkt hij dat het Franse pantsers zijn. Niet vreemd, want ook volgens het Algemeen Hoofdkwartier en het Commando Vesting-Holland zijn het Fransen. Maar nee, het zijn moffen. Hij maakt dat hij wegkomt en wijkt met zijn legeronderdeel uit naar Sliedrecht.

Er zijn soldaten die dat hoogst onverstandig vinden en hem – mede door de achternaam van NSB-leider Mussert – verdenken van hoogverraad. Tijdens een stafoverleg op dinsdag 14 mei nemen kapitein Bom en luitenant Kruithof het pistool ter hand, ze willen Jo arresteren. Hij steekt zijn handen in de lucht, maar weigert mee te gaan. Dan lijkt hij naar zijn pistool te grijpen. Kruithof vuurt. Vier kogels treffen Jo. IJlings wordt hij naar het ziekenhuis in Gorinchem gebracht, waar hij die avond op 59-jarige leeftijd overlijdt.

Hij wordt begraven in het familiegraf in Gorinchem, bij drie van zijn kinderen, het echtpaar had er tien. In 1968 volgt zijn vrouw Dora, die tot aan haar laatste snik bij hoog en bij laag  beweert dat Jo’s broer, ‘oom Anton’ – geëxecuteerd op 7 mei 1946 en verdwenen in een naamloos graf – eigenlijk een soort van Johan van Oldenbarnevelt is geweest, maar dat, zo beweerde zij hardnekkig, zou Nederland pas later zien.

De officieren Bom en Kruithof draaiden de bak in. Kruithof ontspringt op het nippertje de doodstraf, hij kreeg twintig jaar, Bom tien jaar. In 1945 kwamen ze vrij. Kruithof werd onmiddellijk toegevoegd aan de staf van prins Bernhard. Ze noemden hem daar een patriot. In mei ’45 werd Jo Mussert door generaal Henri Winkelman postuum gerehabiliteerd. Over zijn functioneren in Dordrecht stak hij de loftrompet: Jo Mussert was een standvastig officier.

Meer weten? Lees: http://stijnwiegerinck.nl/artikel%20wiegerinck_na%20magazine_1-2010.pdf

 

1940: Duitse overval en capitulatie in Rijsoord

Iedereen heeft gehoord over de gevechten op de Grebbeberg, maar weinigen

Kasteel Amstelwijck in Dordrecht waar in mei 1940 een Nederlandse commandopost was gevestigd.

hebben kennis genomen van de verovering van de bruggen bij Dordrecht en Rotterdam. Ook die begonnen op vrijdag 10 mei 1940, nu 81 jaar geleden. Herinneringen daaraan zijn nog altijd terug te vinden, zoals het bunkercomplex bij kasteel Amstelwijck in Dordrecht. Het in 17e eeuw gebouwde kasteel bood in 1940 onderdak aan een commandopost van het 28e Regiment Infanterie.

Bunker bij de commandopost Amstelwijck in Dordrecht

Hier gelegerde soldaten kregen de volle laag van een Duits parachutistenleger, dat in de vroege ochtend van 10 mei landde in deze buurt. De strijd kostte aan 14 Nederlandse militairen en 4 Duitse militairen het leven. Onze soldaten waren uitgerust met zware mitrailleurs, maar de overval ging zo snel dat ze aanvankelijk uit pure wanhoop niet wisten waar ze het zoeken moesten.

Een eenvoudig monument

Dit monument herinnert aan de hevige gevechten in mei ’40 bij Dordt.

markeert de strijd. Op een donker bord is een roeiboot afgebeeld, een teken dat de soldaten na  hevige strijd over het water wisten te ontkomen naar veiliger gebied.

Ons leger vocht hard, waardoor het Duitse plan Fall Geld, de codenaam voor de overval op Nederland, België en Luxemburg, vertraging opliep. Het werd ons op dinsdag 14 mei betaald gezet met het bombardement op Rotterdam. Daarmee was Nederland overwonnen.

Op woensdag 15 mei tekende generaal Winkelman de capitulatie. Dat gebeurde in een

De Johannes Post School in Rijsoord waar op 15 mei de capitulatie werd getekend.

Generaal Winkelman (tweede van links) en generaal Fedor von Bock (niet op de foto) bij de capitulatie op 15 mei in de school met de bijbel in Rijsoord.

school die dienst deed als Duits hoofdkwartier in het dorp Rijsoord – gemeente Ridderkerk. Generaal Fedor von Bock nam de overgave in ontvangst.

Tegenwoordig is de school het Verzetsmuseum Johannes Post. Er staat een monument van de Nederlandse opperbevelhebber († 1952) en een gedenkteken dat aan de capitulatie herinnert, daarop de tekst: “Een volk dat zijn verdediging verwaarloost zet zijn vrijheid op het spel.”

Het museum – 6.000 bezoekers per jaar – staat te koop. Van de gemeente krijgt directeur Ad Los weinig sympathie. De gemeent Ridderkerk wil het museum wel overnememen maar volgens hem voor een veel te laag bedrag. De 72-jarige Los begrijpt dat niet. Hij heeft het museum in eigen beheer opgeknapt en ingericht en is niet van plan dit nationaal belangrijke gebouw voor een habbekrats van de hand te doen.

Verlost uit het schrikbewind van een onderwereld

Morgen is het 4 mei, dodenherdenking. Op een lege Dam in Amsterdam wordt

Kranslegging bij het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam.

herdacht dat de oorlog 76 jaar geleden tot een einde kwam. Het Nationaal Monument is 65 jaar oud, het werd onthuld op 4 mei 1956. Op een plaquette aan de achterzijde staat een theosofisch gedicht van onze Prins der dichters Adriaan Roland Holst (1888-1976).

‘Nimmer, van erts tot arend, was enig schepsel vrij onder de zon, noch de zon zelve, noch de gesternten. Maar de geest brak wet en stelde op de geslagen bres de mens.

Uit die eersteling daalden de ontelbaren. Duchtend zijn hoge blik deinsden hun zwermen binnen de wet terug en werden volken en stonden elkander naar het leven, onder nachtgewolkten verward treurspel, dat wereld heet. Sindsdien werd geen mens vrij dan ontboden van boven zijn dak, geen volk dan beheerst van boven zijn torens.

Blijve dat ons bij, verlost als wij werden uit het schrikbewind van een onderwereld.

Niet onbeheerst, doch enkel beheerst van boven de wereld blijft vrijheid ons deel.’

Het graf van Adriaan Roland Holst in Bergen.

Ik begrijp er geen reet van. Harry Mulisch noemde het gedicht ‘huiveringwekkende bla bla’. Ook W.F. Hermans raakte het spoor volkomen bijster, hij vergeleek de strofen met ‘zeeslangentaal’. Maar volgens de schrijver Clemens von Gleich is wat Holst in dit wijsheid-religieus gedicht symboliseert ‘het conflict tussen de mens als slaaf van een god of opperwezen, en de vrije, machtige mens, de god-mens. Deze laatste schijnt te zegevieren, maar het is slechts het verstand dat zijn goddelijk ego bekrachtigt, terwijl zijn eigen wil nog te zwak is en in een pantheïsme dreigt te verzinken.’ Biedt ook stof tot nadenken.