Het monument in de Wolfsschanze ter ere van Claus von Stauffenberg en zijn mede-aanslagplegers.
Op vrijdagavond 20 juli 2007 liep ik alleen over het terrein van de Wolfsschanze, Hitlers voormalige hoofdkwartier in Oost-Pruisen. De vele toeristen die deze plek bezoeken waren al naar huis. Die dag was er geen herdenking van de mislukte moordaanslag op de Führer, gepleegd op donderdag 20 juli 1944.
Na de aanslag verliet Claus von Stauffenberg het hoofdkwartier via deze uitgang. Het wachthuis is verdwenen.
De aanslag, gepleegd door kolonel Claus von Stauffenberg, is niet vergeten. ‘De Polen dachten dat een regime onder Stauffenberg de Poolse onafhankelijkheid niet vrijwillig zou herstellen’, begrijp ik uit Poolse reacties op de aanslag. ‘Polen zag in dat de Duitse officieren niet in actie kwamen uit morele verontwaardiging over de Holocaust of de wrede bezetting van Polen. Ze grepen pas in toen overduidelijk werd dat Hitler de oorlog militair aan het verliezen was en Duitsland op een totale catastrofe afstevende.’ Die zienswijze is bijgesteld, maar van een grote herdenking is geen sprake.
De bunkers op het terrein zijn vervallen en grotendeels ontoegankelijk vanwege instortingsgevaar.
De bunkers zien er ’s avonds nog dreigender uit dan overdag. Hier en daar druppelt water. Het is alsof de bunkers op fluisterende toon met elkaar communiceren over wat hier was, Veel goeds was het niet. Het Russische front lag in juli op minder dan tweehonderd kilometer bij het bunkercomplex vandaan. Barak 13 waar Hitler die dag de frontsituatie besprak is een ruïne. Op de plek waar Stauffenberg zijn aktetas met de bom plaatste staat een klein monument ter nagedachtenis.
Dit was de Führerbunker, erachter lag een groenstrook waar Hitler zijn driejarige herdershond Blondi uitliet. Zie boom: bovenin litteken van camouflagenet.
De Wolfsschanze lag goed verstopt. Het terrein was bedekt met camouflagenetten. De bomen dragen nog steeds de littekens van de bevestigingshaken.
In januari 1945 vernielden de Duitsers de gigantische betonnen bunkers met ladingen springstof. De betonnen kolossen scheurden maar bleven staan.
Hitler verliet de Wolfsschanze op 20 november 1944. Toen de Sovjets hier eind januari ’45 arriveerden zagen ze nagenoeg hetzelfde als wat wij nu zien. Daarom is dit voormalige Duitse hoofdkwartier een bezoek waard. De Wolfsschanze ligt ongeveer acht kilometer ten oosten van de stad Kętrzyn, bereikbaar per trein.