J.S. Bach, geschilderd in 1746 door de portretschilder Elias Gottlob Haussmann. Op het stuk papier/ perkament in zijn hand staat – Wikipedia – ‘de Canon triplex (BWV 1076)’.
Sinds 1950 ligt Bach begraven in Thomaskirche van Leipzig.
Ligt Johann Sebastian Bach werkelijk begraven in Thomaskirche? Nooit is er een DNA-profiel van hem vastgesteld. Van drie van zijn vier beroemde zonen zijn de graven bekend. Hun DNA kan zorgen voor een match.
J.S. Bach stierf op 28 juli 1750 aan een beroerte. Hij werd – enerzijds naar de gewoonte van die tijd en anderzijds uit geldgebrek – op het Alten Johannisfriedhof in Leipzig begraven in een anoniem graf. Vijftig jaar later was de naam van de grote orgelvirtuoos/componist vergeten. Alleen beroepsmusici ontfermden zich over zijn werk, dat ze omschreven als ronduit geniaal. Protestantse kerkbestuurders noemden Bachs muziek ouderwets en te zwaar.
Op het Alten Johannisfriedhof, waar Bach begraven lag, zijn nog graven, tegenwoordig is het een park.
Matthäuspassion
Dit veranderde toen de componist Felix Mendelssohn Bartholdy de Matthäuspassion in 1829 (de première was in 1727) opnieuw uitvoerde. Dit meesterwerk over het lijden van Christus werd in één klap wereldberoemd. Vanaf dat moment ontstond er een ware run op het werk van de barokcomponist die behoort tot de meest gespeelde componisten. Bach kun je inderdaad de allergrootste toonkunstenaar noemen. Zijn muziek bevat talrijke passages die zijn tijd, de achttiende eeuw, ver overstijgen.
Verloren zoon
Hier ergens moet de eerste locatie zijn geweest van het graf van Bach.
Op het Alten Johannisfriedhof uit 1536 begon de gemeente Leipzig naarstig te zoeken naar de verloren zoon. Op basis van mondelinge overlevering werd de locatie vastgesteld. In hevige regen vonden grafdelvers nabij de Johanniskirche in oktober 1894 een eikenhoutenkist waarin de resten lagen van een man, 1 meter 66 lang. De regen spoelde voorgoed een deel van zijn handen en vingers weg.
‘Das Skelett gehörte, wie sich sofort mit Sicherheit herausstellte, einem älteren, keineswegs sehr grossen, aber wohlgebauten Manne an’, aldus de anatoom Wilhelm His.
Bach-monument
Het Bach-monument uit 1905 van Car Seffner bij de Thomaskirche.
Na reconstructie van de schedel zag hij overeenkomst met het gezicht van Bach, zoals op het van hem gemaakte schilderij door de portretschilder Elias Gottlob Haussmann. Met grote waarschijnlijkheid dat het hier werkelijk om Bach ging werd het geraamte bijgezet onder het altaar van de Johanniskirche.
Car Seffner, de beeldhouwer van het bronzen Bach-monument, dat in 1905 het oude Bach-monument voor Thomaskirche verving, baseerde zich voor Bachs hoofd op de kennis van His.
Grafrust
In 1943 werd de Johanniskirche door oorlogsgeweld vernield. Na de oorlog gingen de overblijfselen van Bach naar de Thomaskirche. Toch is er geen 100 procent zekerheid dat het hier werkelijk om Bach gaat. His kwam uit Leipzig, daar wilden ze snel zekerheid over de beroemde Bach. Hij was de eerste ter wereld die craniofaciale reconstructie toepaste op een menselijke schedel. Dat deed hij met klei en gips. Tegenwoordig gebeurt dat met digitale 3D-techniek. DNA zou de finale doorslag geven dat het hier inderdaad om de musicus gaat en niet om een andere persoon. Maar grafrust vinden ze in Leipzig belangrijker, daarom blijft nader onderzoek uit.