Kunnen we in contact komen met overledenen? Tot op heden is dat een onbeantwoorde vraag, al zijn er mensen die bij hoog en bij laag beweren dat het kan. Ze pakken een ouijabord, leggen hun hand op een glas of wijzer die letters aanwijst, zo vormen zich woorden die ze toeschrijven aan de opgeroepen geest. Deze methode stamt uit de negentiende eeuw. Het is geheimzinnig en spookachtig, daarom spreekt het veel mensen aan.
Zouden er werkelijk geesten bestaan? Nee, natuurlijk niet, wij doen het zelf. Gebruikers van het ‘sprekend bord’ zetten hun denkproces om in onbewuste spierbewegingen waardoor het lijkt of de pijl willekeurig letters aanwijst. Het proces heeft een naam: ideomotorisch effect. ‘Het fenomeen is gebaseerd op het principe dat een gedachte aan een bepaalde beweging de motorische zenuwen in het lichaam al ongemerkt activeert. Je spieren worden in beweging gezet zonder dat je daar bewust de opdracht voor geeft of controle over hebt’ (Wikipedia).
Parapsychologie
Al ver voor de negentiende eeuw geloofden mensen in contact met de doden. Is nooit bewijs voor geleverd. Toch geloven veel mensen in duister krachten. Er ligt meestal een natuurkundige verklaring aan ten grondslag, aldus de natuurkundige prof. dr. Dick Bierman, tot 2007 bijzonder hoogleraar parapsychologie aan de Universiteit Utrecht en de Universiteit voor Humanistiek.
Paragnosten, een mooi woord, nevelig omkranst door wetenschap, noemen ze ook wel helderzienden of waarzeggers. Kwakzalvers zijn het. Ze zadelen de mensen op met mooie praatjes maar bereiken niets.
En toch. Tijdens een bezoek aan de bossen rond Verdun, die enorme begraafplaats ter ere van Frankrijk, waar het hier en daar nog steeds 1916 lijkt, vond ik een menselijk bot. Een kennis zei plechtig dat hij ‘de gave van een spiritueel medium bezit’. Was het bot van een Duitser of Fransman geweest, dat wilde ik graag weten. Het medium wist raad. Terwijl de duisternis over de picknickplek viel legde hij zijn vingers op het bot. Op de houten tafel pende ik met een viltstift ja en nee.
‘Bist du Deutscher?’
Het bot scheerde over de tafel. Zo snel kon niemand het laten bewegen. De adem stokte me in de keel. Geen woord werd er aangetikt.
De kennis riep in trance: ‘Es-tu français?’
Het bot schoot naar ja. Het voorhoofd van mijn kennis was nat van het zweet. Een uur lang keek hij zwijgend voor zich uit. Doodmoe. Een duidelijker bevestiging dat er is meer waarvan wij geen weet hebben zou ik niet weten.