Home

Alles verandert bliksemsnel

De wereld is in nauwelijks 20 jaar totaal veranderd. Internet is de nieuwe Werkelijkheid geworden. Ruim 100 jaar geleden brachten telegraaf, telefoon, stoomboot, en trein, later het vliegtuig ons vooruit. Het ging snel, maar nooit zo snel als nu.

Onze wereld is veranderd in een dorp. Financiën, handel en industrie zijn uitgegroeid tot een georganiseerde productieketen. In dit ‘werelddorp’ met 7 miljard inwoners draait het om globalisering: het openstellen van grenzen voor de gemakkelijke verplaatsing van goederen en diensten.

Die ontwikkeling gaat razendsnel. Alleen een crisis, recessie of oorlog kan er een eind aan maken. Maar zijn de puinhopen aan de kant geschoven dan draait alles gewoon weer door en wellicht nog sneller dan voorheen.

Op deze site wil ik de veranderingen in de wereld volgen. Niet zoals een krant of tijdschrift doet, maar door alleen datgene eruit te pikken wat ik belangrijk vind.

Nederland in WO 1 nu gratis te lezen. Het boek verscheen in 2014.

nederland in wo1

Nederland in wo1


Breda worstelt met vierde pandemie

Corona zwiept door Noord-Brabant. Het gebied is niet voor het eerst getroffen door een dodelijke pandemie. De stad worstelt nu met de vierde pandemie, eerder waren er de pest, de cholera en de Spaanse Griep.

In 1918 stierven in Breda 1.178 inwoners aan de Spaanse Ziekte. Door de

Monument

Dit monument herinnert aan het Pestkerhof in Boslust.

naweeën van de griep was er tot 1924 een jaarlijks overlijdensoverschot van 800 personen. De griep werd overgebracht door ingekwartierde soldaten.

Men droeg de situatie gedwee, om het te formuleren zoals een eeuw terug gebruikelijk was. De kranten meldden in het begin vrijwel niets over de Spaanse Griep. In 1920 – de epidemie is dan nagenoeg verdwenen – verschenen er alarmerende berichten over lege kerken en verdwenen kinderen.

Ter bestrijding van de Spaanse Griep werd onder meer aangeraden om cognac of rum te drinken (Bacardi zou de Spaanse koning van de griep hebben genezen, op de flessen staat nog steeds het wapen van het Spaanse koningshuis). In Nederland kostte de ziekte aan ruim 40.000 mensen het leven.

In 1866 heerste in Breda de cholera. Door ernstige diarree en uitdroging verloren 139 mensen het leven. De ziekte ontstond door een besmetting meegebracht uit Rotterdam.

Vanaf 1382 tot begin 17e eeuw waarde in Breda de pest rond. In Alphen, een dorp vlak bij de stad, bezweken in 1604 en 1625 ruim 500 mensen aan de pest. Ze werden begraven in de buurtschap Boslust, toentertijd een groot heideveld van het klooster van Tongerlo. In 1932 werd de plek teruggevonden. Het is het enige pestkerkhof van Nederland. Er staan een monument en twee wit omrande zwarte kruisen, die herinneren aan de twee priesters die de pestlijders verzorgden.

Depressie in de maak

Corona vernielt de georganiseerde productieketen. De aanvoer uit China is gestopt. De olieprijs staat op het laagste niveau sinds 2003. De beurzen zakten diep in het rood, waarna ze langzaam opveerden. Dit neemt niet weg dat we afkoersen op donkere economische tijden, zelfs een economische depressie is niet ondenkbaar.

De onzekerheid over corona maakt ook beleggers angstig. De discussie over de olieprijzen tussen Rusland en Saoedi-Arabië veroorzaakte een beurscrash, die bijna net zo erg was als

Corona trekt de economie in een depressie

de crash op die gedenkwaardige Black Monday, 19 oktober 1987. Maar in crisistijd verandert het nieuws snel, want vandaag – vrijdag 20 maart – staan de beurzen weer op winst.

Nederland is een rijk land, als tegenwicht tegen de uitzonderlijke coronacrisis zijn er miljarden euro’s in kas. Maar er is ook angst, angst die ons aanzet tot hamsteren. Angst voor de onheilspellende woorden van minister-president Rutte: ‘Een groot deel van de bevolking zal besmet raken door dit virus.’ Tegelijk zijn we nuchter en zetten alles op alles om verspreiding van het virus te voorkomen. Daarom leggen we niet alleen bedrijven stil, maar ook de horeca, de scholen, musea en verpleeghuizen. Het zijn ongekende maatregelen voor een land in vredestijd.

Steun

Corona is geen ondernemersrisico daarom trekt het Kabinet tientallen miljarden euro’s uit voor steun aan bedrijven en ZZP’ers. De ECB pompt 870 miljard euro in de economie wat geldlenen goedkoper maakt. Wanneer er niet te veel administratieve rompslomp bij komt is die steun snel geregeld. En de steunverlening kunnen ze lang volhouden, desnoods drukken ze geld bij. Het is wel een uiterste maatregel, want daardoor stijgt de inflatie (geldontwaarding). Pas op, want er zijn schrikbarende voorbeelden van over wat die doet, denk aan de economische crisis van begin jaren twintig in Duitsland, daar moest je met een kruiwagen vol geld naar de winkel om een brood te kopen.

In Nederland duurt de coronacrisis nu 23 dagen en we merken de grote en heel nare economische gevolgen. Het is te hopen dat de ongekende financiële maatregelen daar verandering in brengen, maar de eerste tekenen van een mogelijke neergang zijn al zichtbaar. Flexwerkers verliezen hun job. Talpa Network heeft ‘draconische maatregelen’ aangekondigd, hoeveel ontslagen daar gaan vallen is nu nog onbekend. Ruim 80.000 bedrijven hebben werktijdverkorting aangevraagd. Van 300.000 werknemers staat de baan op de tocht. De rek is eruit. Ondertussen stijgen hier en daar de rentetarieven. Hoe dan ook er volgt een forse economische krimp, mogelijk een depressie. Hoe erg die wordt is helemaal afhankelijk van de duur en verdere ontwikkeling van de coronacrisis.

Corona geen Zwarte Dood

Er zijn er die het coronavirus vergelijken met de pest. De Zwarte Dood was een overweldigende killer die tussen 1347 en 1721 afschuwelijke slagen uitdeelde in de Lage Landen.

De pest zorgde voor brandhaarden, was ook wereldwijd aanwezig, maar nooit op hetzelfde

De pest was de dood, de beeltenis daarvan is te zien op de Olofskapel in Amsterdam.

moment, zoals corona. In de Lage Landen stierf 60 procent van de bevolking aan de pest.

Ook de pokken, kinkhoest, roodvonk, cholera en meningitis veroorzaakten ernstige epidemieën. Ook TBC was een killer. Die ziekten hebben we er onder gekregen.

Corona is enigszins vergelijkbaar met de Spaanse Griep, een pandemie die rondwaarde na WO1. Ook die beschouwden ze in het begin als een onbeduidend griepje. In Milaan stierven 8.000 mensen aan de Spaanse Ziekte.

De Spaanse Griep trof vooral ondervoede patiënten. Arme delen van het land, zoals Drenthe en Twente, kregen het hard te verduren. In Vriezenveen – 6.000 inwoners – stierven in twee weken tijd 48 mensen aan de Spaanse Griep.

‘Het eigenaardige is dat er van regeringswege of gemeentewege absoluut geen maatregelen worden getroffen om het gevaar voor besmetting tegen te gaan’, schreef De Telegraaf in die tijd.

De regering – aldus de krant – liet weten dat ‘het nu meer dan ooit geraden is de meer algemenen hygiënische maatregelen in acht te nemen’. Verder raadde ze aan ‘om volksophoopingen, met name kermissen en dergelijke, waar ook vaak de matigheid niet voldoende betracht wordt, te laten’. Niemand hield zich eraan.