Home

Alles verandert bliksemsnel

De wereld is in nauwelijks 20 jaar totaal veranderd. Internet is de nieuwe Werkelijkheid geworden. Ruim 100 jaar geleden brachten telegraaf, telefoon, stoomboot, en trein, later het vliegtuig ons vooruit. Het ging snel, maar nooit zo snel als nu.

Onze wereld is veranderd in een dorp. Financiën, handel en industrie zijn uitgegroeid tot een georganiseerde productieketen. In dit ‘werelddorp’ met 7 miljard inwoners draait het om globalisering: het openstellen van grenzen voor de gemakkelijke verplaatsing van goederen en diensten.

Die ontwikkeling gaat razendsnel. Alleen een crisis, recessie of oorlog kan er een eind aan maken. Maar zijn de puinhopen aan de kant geschoven dan draait alles gewoon weer door en wellicht nog sneller dan voorheen.

Op deze site wil ik de veranderingen in de wereld volgen. Niet zoals een krant of tijdschrift doet, maar door alleen datgene eruit te pikken wat ik belangrijk vind.

Nederland in WO 1 nu gratis te lezen. Het boek verscheen in 2014.

nederland in wo1

Nederland in wo1


Sophialaan 6 Hilversum: hier woonde generaal b.d. Snijders, een verstokte nationalist

Loop je van het NS-station Hilversum Sportpark naar het centrum van de stad dan passeer je de Sophialaan. In de jaren dertig van de vorige eeuw woonde daar op nummer 6 Cornelis Jacobus Snijders, generaal b.d.. Hij was in de Eerste Wereldoorlog de opperbevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten.

Woning van generaal b.d. Cornelis Snijders, Sophialaan 6, Hilversum.

Het huis, een twee-onder-een-kapper, oogt nu als een mooie doch normale woning, maar in die tijd, toen Nederland nog grotendeels in armoe leefde, was het een zeer luxe huis. De ex-opperbevelhebber trok er op 78-jarige leeftijd in samen met zijn in 1930 gehuwde tweede vrouw – zijn eerste overleed in 1918 -, de weduwe Wilhelmina Margaretha Attine Meijer, dochter van een juridisch adviseur van de KLM, en haar 10 jarig dochtertje. Ondanks zijn hoge leeftijd liep hij wekelijks door de bossen naar een broer van hem in De Bilt. Hij was ook een fervent liefhebber van ANWB-wandelingen. Na iedere wandeling zei hij tegen zijn vrouw: ‘Zullen we nog eens’, staat te lezen in zijn biografie.

Lijstduwer

Cornelis Snijders (1852–1939).

Maar vanuit dit huis kantelt het beeld dat we van Snijders hebben. De verdediger van het vaderland en groot voorvechter van de Nederlandse luchtvaart kreeg hier steeds meer sympathie voor de nazipolitiek van de oosterburen. In de jaren dertig is hij lijstduwer voor het Verbond van Nationaal Herstel, een partij die onder meer pleitte voor afschaffing van het algemeen kiesrecht. Snijders toont zich hier als een verstokt nationalist. Maar in die sterke hang naar autoritair rechts ziet het koninklijk huis geen reden hem links te laten liggen. Koningin-moeder Emma feliciteert Snijders in 1932 vriendelijk met zijn tachtigste verjaardag: ‘Met den hartelijke wensch, dat het u vergund moge zijn nog vele jaren Uwe krachten te geven aan de groote belangen van ons land…, Uw toegenegen Emma.’

Geinteresseerd in het dagelijks leven in Nederland in WO I? Lees dit boek op http://www.redactie-communicatie.nl/wp-content/uploads/Nederland-WO-I-1.pdf

De woning in de Sophialaan was zijn laatste. Eind april 1939 vloog Snijders van Napels naar Amsterdam. Het weer was slecht. De piloot van de DC-3 stelde voor om in Marseille te overnachten, maar de 86-jarige Snijders wees dat af. Terug aan de Sophialaan borg hij voor het slapen gaan alle ongebruikte kleren uit de koffer op in de kast. Een paar dagen later voelde hij zich voor het eerst in lange tijd niet lekker. Een longinfectie. Na een ingreep in het Diaconessen in Hilversum verbetert zijn toestand. Op 9 mei lag hij weer in het ziekenhuis. Opnieuw verliep de ingreep voorspoedig, meldt het Utrechts Nieuwsblad. Maar eind mei verandert zijn situatie drastisch. En weer gaat hij naar het Diaconessen waar hij op vrijdag 26 mei 1939 zijn laatste adem uitblaast.

De rouwkoets van Innemée rijdt hem naar begraafplaats Oud Eik en Duinen in Den Haag. Bij de vele rouwkransen is ook een krans van de Duitse ex-keizer. Duizenden mensen brengen hem langs de route de laatste eer. Bij de begraafplaats presenteren militairen het geweer. Aan het graf spreekt minister-president Hendrikus Colijn van ‘een ongekende toewijding aan vorst en vaderland’. Dat was het. Zijn sterke voorkeur voor nazi-Duitsland is hem nooit vergeven. Een paar standbeelden en een erepenning herinneren nog aan hem.

 

Jo Bonger – grondlegger Van Gogh Museum

Jo Bonger, de weduwe van kunsthandelaar Theo van Gogh, keert in 1891 met zoon Vincent Willem terug naar Nederland. Haar bagage telt een groot aantal schilderijen en tekeningen van Vincent van Gogh, haar zwager die in 1890 is overleden. In Nederland baart het werk geen opzien.

Oprijlaan naar Villa Eikenhof, Bussum.

Jo Bonger, lerares Engels, gaat wonen in de wijk Het Spiegel in Bussum. Ze ziet het als haar taak het werk van haar overleden zwager aan de man te brengen. Daarbij krijgt ze contact met bekende kunstenaars, onder meer de schilder Isaac Israëls waarmee ze een kortstondige liefdesverhouding heeft, maar ook met de jurist/kunstschilder Johan Cohen Gosschalk met wie ze in 1901 in het huwelijk treedt. In Bussum laat het paar Villa Eikenhof bouwen. Het huis, Regentesselaan 39, is onlangs tot gemeentelijk monument verklaard. Architect was Willem Cornelis Bauer, die ook de kolonie Walden in Bussum vorm gaf. Het Waldenproject – een gemeenschappelijk landbouwbedrijf – was een idee van de psychiater/schrijver Frederik van Eeden. In 1907 ging Walden failliet.

Tentoonstellingen

In 1904 verlieten ze de villa, maar die bleef wel in bezit van de familie Gosschalk-Bonger. Tot aan de dood van haar zoon Vincent Willem in 1978 werd de woning verhuurd. Tot voor kort stond de villa te boek voor sloop. Dat was natuurlijk idioot, want vanuit hier begon de opmars naar de wereldwijde erkenning van het werk van Vincent van Gogh.

Grafsteen op begraafplaats Zorgvlied, Amsterdam.

In de loop der jaren verkocht Jo Bonger tenminste 247 tekeningen en schilderijen van Vincent van Gogh, mogelijk waren het er zelfs meer.

Van Gogh museum

Ze organiseerde tentoonstellingen waar het maar kon, zoals in 1905 in het Stedelijk Museum Amsterdam – dat zag af van het in bruikleen krijgen van de schilderijen. Later volgde er overzichtstentoonstellingen in het buitenland, tot in de Verenigde Staten aan toe. Zij vertaalde de correspondentie tussen haar ex-man Theo en zijn broer Vincent in het Engels. Dit alles om de wereld een indruk te geven van de bijzondere kunstenaar Vincent van Gogh die in 1890 op een akker in Auvers-sur-Oise door zelfmoord om het leven kwam.

Bij haar overlijden in 1925, ze was toen 62 jaar, lag er een stevig fundament voor de verdere bestendiging van het werk van Vincent van Gogh. Haar inzet leidde – mede door de steun van haar zoon, ingenieur Vincent Willem, oprichter van de Vincent van Gogh Stichting – in 1973 tot de opening van het Van Gogh Museum.

Gerard Reeskamp, een gevallen verzetsstrijder

Aan de Verlengde Fortlaan 25 in Naarden staat het huis van verzetsstrijder Gerard Reeskamp, een drogist. Hij verwierf roem met de geweldloze overval op het Huis van Bewaring in Leeuwarden, 8 december 1944. Hierbij werden 51 mensen bevrijd, vooral verzetslieden. Reeskamp was betrokken bij – eveneens geweldloos uitgevoerde – wapendroppings en hulp aan onderduikers. Deze magnifieke staat van verzet werd in een klap getorpedeerd door de moord op een veehandelaar, uitgevoerd door leden van zijn knokploeg.

De villa van verzetsstrijder Gerard Reeskamp aan de Verlengde Fortlaan 25 in Naarden.

Rijke veehandelaren werden gedwongen geld af te staan voor onderdak en voedsel aan onderduikers. Boer Hantje Zijlstra uit Vijfhuis bij Wolsum werd door twee leden van de knokploeg van Reeskamp staande gehouden. Hij bood verzet waarop een van verzetsstrijders hem met de Mauser van Reeskamp neerschoot. Ze grepen zijn portefeuille en maakten dat ze wegkwamen. De huls bleef in de sneeuw achter. Zijlstra overleed – zonder bij kennis te zijn gekomen – in het ziekenhuis, niet aan het schot maar aan een longontsteking. Wat Reeskamp niet wist was dat de veehandelaar Zijlstra niet alleen vlees leverde aan de Duitsers maar ook aan het verzet. Nog belangrijker was dat hij een Joods meisje verborg. Dit alles keerde zich tegen Reeskamp op het moment dat een rechercheur –  het was er zo een die Joden had aangegeven en het verzet haatte – de huls uit de sneeuw raapte.

Celstraf

Na de oorlog wordt Reeskamp overladen met dankbetuigingen, die komen zelfs van de geallieerde opperbelhebber Eisenhower. In 1947 is het daarmee gedaan. Rechercheur Aukema brengt hem voor het militair gerecht. Hij, een groot verzetsstrijders, valt diep en belandt in de rafelrand van de maatschappij. Het Hoog Militair Gerechtshof veroordeelt hem tot 4 jaar cel. Naar zijn villa in Naarden keert hij nooit meer terug. Hij scheidt van zijn vrouw en overlijdt in 1970 in Soest – zijn graf is geruimd.

Maar zijn roep klinkt na. In 1962 werd de film De Overval uitgebracht – https://www.youtube.com/watch?v=27ayZOlLQDA – die meer dan een miljoen bezoekers trok. En in 2013 verscheen het boek De Drogist van Ad van Liempt – https://www.bol.com/nl/nl/p/de-drogist/9200000019417949/ .